Llwyddiannau busnes Gwynedd: Hufenfa De Arfon

South Caernarfon Creameries - Buy Local Gwynedd

Un o fusnesau mwy diddorol Gwynedd, mae Hufenfa De Arfon yn eiddo ffermwyr cydweithredol sydd yn cyflenwi cynnyrch llaeth i farchnadoedd lleol, cenedlaethol a rhyngwladol.

Yn 1938, gwnaeth grŵp bach o ffermwyr lleol benderfynu sefydlu menter brosesu llaeth eu hunain er mwyn cael pris uwch am eu llaeth (ac os ydych chi wedi bod yn dilyn ein blog, byddwch yn gwybod o’n cyfweliadau gyda’r ffarmwr Gareth Wyn Jones fod cael prisiau teg am gynnyrch yn dal i fod yn broblem heddiw). Dan arweiniad John Owen Roberts, roedd y cwmni cydweithredol – ar y pryd gyda 63 o aelodau – wedi treulio i lawr y rhestr o leoliadau ar gyfer y fenter newydd i ddau eiddo posibl: un ym Mhemprys, ger Pentreuchaf, a’r llall yn Chwilog. Fe wnaethon nhw benderfynu ar yr olaf, a mae Huenfa De Arfon (HDA) wedi bod yn gweithredu yno byth ers hynny.

Wedi ei adeiladu ar safle hen felin wlân, daeth adeiladau HDA yn gartref i basteureiddiwr cyntaf erioed y wlad. Hyd yn oed mor bell yn ôl â’r 1930au cydnabwyd HDA yr angen i gyflogi y dechnoleg ddiweddaraf er mwyn rhoi y cyfle gorau i’w haelodau; ac roedd yn fawr ei angen yn y dyddiau cynnar hynny, o ystyried y gwrthwynebiad gan rai ffermwyr lleol a oedd eisoes yn gwerthu’n uniongyrchol i’r cyhoedd a ddim eisiau gweld eu bywoliaeth dan fygythiad. Heblaw, medden nhw – bu ymdrechion eraill i ffurfio cydweithredol yn y gorffennol, ac mae’r rhain wedi methu; beth sydd i atal yr un peth rhag digwydd eto?

Diolch byth, ffynnodd a tyfodd y cwmni cydweithredol, ac yn y flwyddyn gyntaf sylweddolodd John Owen Roberts ei fod ar drywydd da: gyda 63 o ffermydd ynddo, roedd yr elw’n enfawr y flwyddyn honno, sef £1,997 – sydd yn gyfarteb i bron £94,000 yn 2016.

Erbyn 1942 roedd llaeth yn cael ei botelu a’i werthu yn lleol. Yn ystod yr Ail Ryfel Byd,  roedd llaeth o HDA yn cael ei bacio ar drenau i’w dosbarthu yng ngogledd orllewin Lloegr. Ar ôl y rhyfel sylweddolodd y llywodraeth yn union faint o fythygiad oedd newyn wedi bod i boblogaeth Prydain yn ystod y blynyddoedd rhyfel, a gwneud ymdrechion i gefnogi ac annog cynhyrchu amaethyddol trwy helpu ffermwyr i wella tir, da byw a chnydau. Diolch i’r ymdrechion hyn, erbyn 1954 roedd aelodaeth HDA wedi chwyddo i 1,200.

Ar ddiwedd y 1950au dechreuwyd gynhyrchu caws yn y cwmni cydweithredol, o ganlyniad i gynhyrch llaeth yn cyrraedd cofnod uchel a oedd wedi arwain at warged. Yn 1959 dechreuwyd cynhyrchu ‘Caws Llŷn’, brand poblogaidd sydd yn dal i’w gydnabod yn lleol hyd heddiw. Heddiw, gyda 10,000 tunnell o gaws yn cael ei gynhyrchu ar y safle bob blwyddyn, mae portffolio caws HDA yn ymestyn at amrywiaeth trawiadol o gawsiau gan gynnwys ysgafn i Vintage Cheddar, Monterey Jack, Double Gloucester, Red Leicester a Chaerffili Cymraeg. Mae Cavern Aged Cheddar y cwmni yn cael ei aeddfedu o dan y ddaear mewn ceudyllau llechi, ac yn un o gynhyrchion mwyaf poblogaidd HDA. Ond efallai y ffaith mwyaf anarferol a thrawiadol am gaws HDA yw bod yn y 1970au cynnar roedd y cwmni cydweithredol yn cynhyrchu Feta ac yn ei allforio i Wlad Groeg!

Heddiw, mae Hufenfa De Arfon yn cyflenwi i archfarchnadoedd a chyfanwerthwyr ledled Cymru a Lloegr, ac mor bell a Malta a’r Emiraethau Arabaidd Unedig. Mae’r cwmni cydweithredol hefyd yn gwerthu ei gynnyrch brand Dragon – rydych yn sicr o fod wedi gweld eu menyn a chaws mewn siopau lleol – yn uniongyrchol i’r cyhoedd mewn sioeau a chynhyrchu ffeiriau.

Ers ei sefydlu, mae bwriad HDA wedi bod i ychwanegu gwerth at laeth ei aelodau gan weithgynhyrchu cynhyrchion llaeth o ansawdd uchel ar werth adref a thramor. Nid yw’r aelodau ond yn ‘gyflenwyr’ – maen nhw hefyd yn gyfranddalwyr, sy’n golygu eu bod yn berchen ar 100% o’r busnes. Mae HDA wedi ennill nifer o wobrau a wedi parhau i fuddsoddi mewn technoleg sy’n helpu ei cynnyrch sefyll allan, fel buddsoddiad o £ 350,000 mewn buddai fenyn traddodiadol – ac mae unigrywiaeth HDA hyd yn oed fwy amlwg diolch i bolosi’r cydweithredol o sicrhau fod yr holl ddeunydd pacio yn ddwyieithog.

Er gwaethaf llwyddiannau niferus a thrawiadol y cwmni cydweithredol, gall fod yn fusnes peryglus. Yr her fwyaf sydd yn gwynebu HDA yw’r ffaith fod prisiau llaeth yn gyfnewidiol a gallant amrywio yn ddramatic mewn cyfnod cymharol fyr, ac mae her ychwanegol fod Cheddar yn gynnyrch nwyddau a chystadleuol iawn.

Er hynnu, mae gan Hufenfa De Arfon gynlluniau mawr ar gyfer y dyfodol, sydd o le rydym ni yn sefyll yn edrych yn hynod llachar. Mae nhw newydd gwbwlhau cyfleuster cynhyrchu caws newydd gwerth £8m ar safle Chwilog ac maent yn y broses o uwchraddio eu cyfleuster pecynnu i gynnwys mwy o gynhwysedd a’r gallu i gynhyrchu nifer fawr o becynnau caws wedi eu gratio a’i sleisio ymlaen llaw. O fis Rhagfyr 2016 bydd HDA yn cyflenwi Sainsbury ar gyfer amrywiaeth ‘Basics’ yr archfarchnad, ac mae gan y cwmni cydweithredol gytundeb newydd gyda Lidl i gyflenwi tri math o gaws Cymraeg ychwanegol yn eu siopau.

Mae Hufenfa De Arfon yn dweud wrthym eu bod yn anelu i “barhau i dyfu [eu] busnes manwerthu ac allforio a datblygu cynnyrch newydd i weddu i anghenion defnyddwyr a farchnad heddiw”. Os yw hanes y sefydliad penderfynol, arloesol, a gweithgar iawn yma yn dangos rhywbeth, mae gennym bob rheswm i gredu y byddant yn llwyddo.

Save

, , , , ,

Dim sylwadau hyd yma.

Gadael Ymateb